Prawo do rozliczenia swoich dochodów na preferencyjnych zasadach przysługuje tzw. osobom samotnie wychowującym dziecko, czyli jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów. W przypadku osób rozwiedzionych decyduje orzeczenie sądowe o sprawowaniu władzy rodzicielskiej.

Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.

Warunkiem skorzystania z ww. preferencyjnych zasad jest wychowywanie choć jednego:

• dziecka małoletniego, albo
• dziecka, bez względu na jego wiek, na które, zgodnie z odrębnymi przepisami, pobierany był zasiłek pielęgnacyjny lub rentę socjalną, albo
• opodatkowanych na zasadach ogólnych według skali podatkowej, lub
• dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających oraz z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część,
• dziecka do ukończenia 25 lat, uczącego się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty (np. gimnazjum) lub w przepisach o szkolnictwie wyższym (np. uniwersytet czy wyższa szkoła zawodowa), lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym dziecko to nie uzyskało dochodów:

z wyjątkiem:

• dochodów wolnych od podatku dochodowego (np. alimentów);
• renty rodzinnej;
• dochodów w wysokości nie powodującej obowiązku zapłaty podatku (w 2009 r. do ok. 3092 zł).

Nowością wprowadzoną nowelizacją ustawy o PIT z listopada 2008 r. jest poszerzenie praw do preferencyjnego rozliczenia osobom wychowującym dzieci uczące się za granicą. Konsekwencją zmian ustawowych  jest objęcie szkół wyższych i wyższych szkół zawodowych stwierdzeniem jedynie o przepisach o szkolnictwie wyższym. Oba rodzaje szkół nadal dają uprawnienie do ulgi.

Dlaczego to się opłaca?

Skorzystanie z preferencyjnych zasad opodatkowania opłaca się w każdej sytuacji, gdy osoba samotnie wychowująca dziecko uzyska dochód powodujący po odliczeniach obowiązek zapłaty podatku (w 2009 r. to ok. 3091 zł).  Kwota zysku nie zależy w żaden sposób od ilości wychowywanych dzieci. Zawsze będzie tylko jeden i ten sam zysk. Więcej można zarobić na uldze prorodzinnej.

Ulga prorodzinna polega na odliczeniu stosownej kwoty na każde dziecko od podatku dochodowego po dokonaniu odliczeń z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Od roku 2009 wprowadzono nieco zmian.

Ulga przysługuje na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym podatnik:

• wykonywał władzę rodzicielską,
• pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało